PAYLAŞ

                  Gəziləcək yerlər – Fes

1. Bab Boujloud (Borj Nord)

1. Bab Boujloud (Borj Nord)

 

Şəhərin qədim yaşayışı olan Fez Əl Balının baş giriş nöqtəsi mövqeyindəki Bab Boujloud, Məğribi üslubu ilə 1913-cü ildə inşa edilmişdir. Tamamlanmasından qısa bir müddət sonra ağır silahların inkişafı ilə birlikdə müdafiə baxımından bir dəyəri qalmadığı düşünülən qapı, şəhərin turist baxımdan ən çox maraq doğuran quruluşları arasında özünə yer tapıb. Memarlıq cəhətdən zəngin bir görünüşə sahib qapını yuxarıdan görmək üçün Borj Nord, şəhərdəki ən yaxşı məqamlardan biridir. 16-ci əsrin sonlarında nəzarət məqsədi ilə inşa edilən qala, hərbi məqsədi xaricində keçmişdə həbsxana və qanunvericilik binası olaraq istifadə edilmişdir. Gün hərbi formanın içərisində, Üç Krallar Müharibəsində istifadə edilən böyük top da daxil olmaqla minlərlə silahın toplandığı bir muzey fəaliyyət göstərir.

2. Chouara Tabakhaneleri (Chouara Tannery)

2. Chouara Tabakhaneleri (Chouara Tannery)

Fəs ənənəvi üsullarla dəri işlemecilik-inin keçirildiyi üç yerdən ən məşhuru olan Chouara Tabakhanləri, Qədim Şəhərdə çay sahilinə yaxın bir nöqtədə yer alır. Fəs ilk dövrlərindən bəri işlər halda olan tabakhane-lərdə əsrlərdir eyni texnika istifadə edilir. Bunun bir nəticəsi olaraq da ortaya, qoxu saymasaq, olduqca əsil bir mənzərə çıxır. Xüsusilə kökboyası dolu yuvarlaq hovuzların görüntüləri, bu cür yerlərdə fotoşəkil çəkməkdən sevənlərə həyat yoldaşına az rast gəlinir kvadratlar tutma imkanı verir. Ətrafdakı bazarlarda satılan dəri məhsulların istehsal edildiyi tabakhanələri gəzdikdən sonra, əgər vaxtınız varsa yəni başındakı Al-Safarin Mədrəsəsini də görməyinizi tövsiyə edirəm.

3. Eski Şehir (Fes El Bali/Old City)

3. Eski Şehir (Fes El Bali/Old City)

Hər ikisi də memarlıq cəhətdən cəlbedici olan Bab Chorfa və ya Bab Boujlouddan giriş etməyinizi təklif edəcəyəm. Qədim Şəhər, saxladığı tarixi və mədəni xüsusiyyətlər sayəsində Fəs görüləcək yerlər siyahısına girməyi haqq edir. Yaşayan Orta Əsr şəhərlərindən biri olan şəhərin tarixi hissəsi eyni zamanda dünyanın ən böyük avtomobil nəqliyyatına qapalı yaşayışı adını daşıyır. İdrisi Sülalənin paytaxtı olaraq 789-808-ci illər arasında qurulan Fəs Əl Bali başda dərici, baharatçılar və xalçaçılar olmaq üzrə çox sayda bazara ev sahibliyi edir. Çox dar küçələrindəki dükanlarda əsil məhsullar tapa, Fəs memarlığının ən gözəl nümunələrini görmək üçün Mədinədəki barak restoranlarda yerli yeməklərin ən ləzzətlərini yemə fürsətiniz var.

4. Jnan Sbil

4. Jnan Sbil

Moulay Hassan Prospekti üzərində yerləşən Jnan Sbil, Sultan Molla Abdullahın əmri yaradılmasının üstündən bir əsrdən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq, hələ də daha şəhərin ən gözəl yaşıl sahə adlanır. Qədim Şəhərdən Mellaha doğru gedərkən dincəlmək üçün içərisinə girə bağın 7,5 hektar ərazisində sərinləməyə yardımçı olacaq hovuzlar, fəvvarələr və zəngin bitki örtüyü sizləri gözləyir. Dizaynında ənənəvi Əndəlüs tərzinin asanlıqla hiss etdiyi yaşıl sahədən ayrıldıqdan sonrasa kursunuzu Kral Sarayına, yerli dildəki adı ilə Dar El-Makhzene, doğru döndərə bilərsiniz.

5. El Attarine Mədrəsəsi (Medersa El Attarine)

5. El Attarine Mədrəsəsi (Medersa El Attarine)
Merenid Sultan II. 1323-1325-ci illərdə Əbu Səid tərəfindən inşa edilən El Attarine Madrasası, memarlığı səbəbindən Fez’i ziyarət etmək üçün yerlər siyahıya alınmaq üçün bir binadır. Xüsusilə, avlus üçün vaxt ayırdığınız zaman, Merenid Hanedanlığın memarlıqda necə inkişaf etdiyini asanlıqla başa düşə bilərsiniz. Binanın bu hissəsinin tikintisində istifadə edilən taxta və çini görünüş baxımından olduqca təsirli idi. Tarixi mədrəsənin adı şəhərin ədviyyat və ətriyyat satdığı bazardan götürülür. Keçmişdən ayrılan yuxarı mərtəbələr indi ibadət yerləri olaraq istifadə olunur. Medinin çardaqı şəhərin izlənməsi üçün idealdır.

6. Ebu İnaniye Mədrəsəsi (Medersa Bou Inania)

6. Ebu İnaniye Mədrəsəsi (Medersa Bou Inania)

Merenid memarlığının şöhrətinə şahid ola biləcək başqa bir quruluş 1351-1357-ci illərdə Ebu İnan Faris tərəfindən tikilmiş Ebu İnaniye Medresesidir. Mədrəsənin tamamlanmasının ardından Sultan adına xatırlanmağa başlandı, dini təhsil də ibadət üçün istifadə edildi. Merenid Hanedanı tərəfindən inşa edilən son mədrəsə olaraq bilinən binanın ən fərqli xüsusiyyəti minbər və mihrab ilə məsciddir.

7. Mellah

Mellah

Onlara təzyiq dözülməz ölçülərə gəldi və şəhərdən çıxdıqdan sonra, Mellah Fezin yəhudi cəmiyyətinə ev sahibliyi etdi. Kral sarayının şimalındakı tarixi qonşuluq şəhəri 14-cü əsrdə şəhərin ticarət həyatına rəhbərlik edən yəhudiləri qorumaq üçün Merenid hökmdarı tərəfindən qurulmuşdur. Bu gün, hər taxtın köməyi ilə Sultanın bu cür faydasını verən böyük cəmiyyətdən yalnız 70-80 nəfər qalır. Evlər və ibadət zamanın dağıdıcı təsirlərinə qarşı çıxa bilməsələr də, açıq hava muzeyini xatırladan Fes əl-Cidid, şəhərin görüləcək yerlərindən biri kimi tanınır.

8. Nejjarine Çeşməsi (Fontaine Nejjarine)

8. Nejjarine Çeşməsi (Fontaine Nejjarine)

Siz Bab Bjlouddan azalan Fes-el Bali’deki ən yaxşı quruluşlardan biri olan Nejjarine Bulağını görə bilərsiniz. Həndəsi süslənmə sayəsində, adını alan Nejjarine Kervansarayın kiçik bir forması şəklində olan fəvvarə, taxta çatı və keramika plitələriylə olduqca gözəldir. Daha çox su axını tarixini etmək, fəvvarələrdən istifadə edə bilərsiniz.

9. Karaviyyin Məscidi (Mosque of al Qarawiyyin)

9. Karaviyyin Məscidi (Mosque of al Qarawiyyin)

Şimali Afrikada ən böyük müsəlman ibadət yerlərindən biri olan Karaviyyin məscidi 859-cu ildə Fatma əl-Fihri tərəfindən inşa edilmişdir. Başlanğıcda adı ilə adlandırılan məscid, şəhərin Zenatlar tərəfindən hakim olduğu günün adını almışdır. Dini quruluş tamamlanandan 1200 il sonra İslam dünyasının ən əhəmiyyətli mənəvi və təhsil istiqamətlərindən biri olaraq göstərildi. On ikinci və on səkkizinci əsrlərdə, əlavələrdən hazırlanan, şüşənin mühüm Andalusiya arxitekturalı hissələrinə təsirli görünüşləri ilə diqqəti cəlb edir.

10. Kral Sarayı (Dar El-Makhzen)

10. Kral Sarayı (Dar El-Makhzen)

Onun gözəl quruluşu sayəsində, Fezdə ziyarət etmək üçün yerlər siyahısına daxil edə biləcəyiniz Dar el-Makhzen, 17-ci əsrdə 80 hektar ərazidə inşa edilmişdir. 14-cü əsrə aid qədim bağlar, ibadət yerləri və bir mədrəsə vardır.

11. Dar Batha Müzesi (Dar Batha Museum)

11. Dar Batha Müzesi (Dar Batha Museum)

 

Ebu İnaniye Mədrəsəsinin tam əksinə olan Dar Batha Muzeyi 1915-ci ildən Sultan Molla Həsən tərəfindən tikilmiş bir yaz sarayında fəaliyyət göstərir. Fes və onun ətrafından toplanan əsərlərin toplanması sayəsində, muzeyin ziyarətçilərinə Fas işlərinin məscidi çatdırılmağa çalışılır. Muzeyin kolleksiyasındakı ən qiymətli hissəsidir ki, burada Berber heykəltəraşlıqlarını öz dizaynlarını və qədim dövrlərdəki dəyərlərini aşkar edən heykəllər Fezin dünyada yayılmış məşhur mavi keramika məhsullarının məhsuludur.

12. Karaviyyin Üniversteti

12. Karaviyyin Üniversteti

Karaviyyin Universiteti Fatma əl-Fihri tərəfindən 859-cu ildə inşa edilmiş, məsələn, bir neçə xəttdə sizə dedim ki, məscid. Eyni baharı ibadət yeri olaraq istifadə edərək, universitetin ən möhtəşəm xüsusiyyəti, açılışından bəri davamlı olaraq təhsilini davam etdirməkdir. Yaxın vaxtlarda bərpa olunan və təkrar istifadə üçün açılmış kitabxanada 4000-dən çox əlyazma var. Bu qiymətli əsərlər arasında, 9-cu əsrdən etibarən Quran ən qiymətli parça kimi göstərilir.

13. Molla İdris II Türbəsi (Zaouia of Moulay Idriss II)

13. Molla İdris II Türbəsi (Zaouia of Moulay Idriss II)

Mərakeş Krallığını 807-ci ildən 828-ci ilə qədər idarə edən və 810-cu ildə Fesin ikinci binasına aparan Molla İdris II Türbəsi 18-ci əsrdə Molla İsmayıl tərəfindən tikilmişdir. Qurulduğu dövrdə, bu gün ziyarət edən kittenslərin, xüsusilə də giriş darvazasının çox təsir edici bir görünüşü olan, lakin zamanla öz xüsusiyyətini itirdiyi əhəmiyyətli bir hissəsi, tezliklə sünnət olunacaq və uşaq sahibi olmaq istəyən qadınlardır.

14. Bab Chorfa

14. Bab Chorfa

1069-cu ildə tikilən Bab Chorfa, ilk günlərdə “Millətin qapısı” adlandırıldı. Eski şəhərin ən gözəl girişlərindən biri Bab Boujloud ilə bərabər, binanın iki nəzarətçi tərəfindən dəstəkləndiyi qəsəbəni əhatə edən müdafiə divarları ilə əlaqələndirilir. “L” şəkilli giriş indi bir polis bölməsi olaraq istifadə edilir.

15. Ibn Danan Sinagogu (Ibn Danan Synagogue)

15. Ibn Danan Sinagogu (Ibn Danan Synagogue)

1999-cu ildə YUNESKO tərəfindən bərpa olunan İbn Danan sinaqosu 17-ci əsrin aparıcı treyderlərindən olan Mimoun Ben Sidan tərəfindən tikilmişdir. Mellanın ən güclü olduğu dövrdə bina şəhər divarlarında fəaliyyət göstərən sinaqoqlardan biri idi. Bu gün dini quruluş şəhərin keçmişində əhəmiyyətli bir yerə malik olan yəhudi cəmiyyəti haqqında öyrənmək üçün Fesdə ziyarət yerləri siyahısında bir neçə yerdən biri kimi göstərilir.